Ostatnie posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia, zorganizowane w Senacie 16 maja 2025 r. zostało poświęcone dyskusji nt. „POChP w Polsce – gdzie jesteśmy, dokąd zmierzamy?”. Odbyła się przełomowa debata o przyczynach i leczeniu choroby z udziałem parlamentarzystów, ekspertów środowiska medycznego i reprezentantki pacjentów.

Najważniejsze wniesione przez zaproszonych ekspertów postulaty to: 

• lepsza jakość badań spirometrycznych i zmiana wyceny tego świadczenia,
• wsparcie dla osób uzależnionych od nikotyny poprzez utworzenie sieci poradni antynikotynowych,
• opracowanie narodowego programu rozpoznawania i profilaktyki przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP),
• zmniejszenie liczby osób hospitalizowanych z powodu zaostrzenia tej choroby, wpisanie pulmonologii na listę deficytowych specjalizacji 

Otwierając posiedzenie, przewodnicząca zespołu ds. badań naukowych senator Agnieszka Gorgoń-Komor poinformowała, że przewlekła obturacyjna choroba płuc jest trzecią po zawale i udarze mózgu przyczyną zgonów na świecie. W Polsce choruje na nią ok. 2 mln osób. Jednym z czynników ryzyka jest palenie papierosów.

- Wspólnym czynnikiem chorób: sercowo-naczyniowych, nowotworowych i płuc, w tym POChP, jest palenie papierosów – podkreśliła senator Agnieszka Gorgoń-Komor. Według niej oznacza to, że przede wszystkim należy walczyć z tym nałogiem, szczególnie wśród młodych ludzi. Zwróciła też uwagę na coraz większą liczbę nowych terapii w leczeniu POChP, które są szansą dla chorych.

O przyczynach przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, diagnostyce, leczeniu, opiece nad chorymi oraz o profilaktyce, a także najnowszych wytycznych GOLD mówili: dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska, konsultant krajowy w dziedzinie chorób płuc, prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, prof. Paweł Śliwiński, kierownik II Kliniki Chorób Płuc w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

O społecznych skutkach i kosztach oraz potrzebach chorych mówili: dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki, prezes Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP i Jolanta Kućma, pacjentka z ciężką postacią POChP.

 - Tylko 6% Polaków potrafi rozszyfrować skrót POChP – stwierdziła dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska, konsultant krajowy w dziedzinie chorób płuc, prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.

Tak niska świadomość tej choroby przekłada się na brak wiedzy o przyczynach i objawach tej choroby, a także niewielkie zainteresowanie badaniami profilaktycznymi. Jak poinformowała, w Polsce 2 mln osób ma objawy POChP, ale tylko 1,3 mln osób zostało zdiagnozowanych. Przypomniała, że podstawowym badaniem w rozpoznaniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc jest spirometria. W najnowszych zaleceniach GOLD 2025 także wskazano, że spirometria jest podstawowym narzędziem diagnostycznym POChP i określono, w jaki sposób powinna być wykonywana. W Polsce POChP jest zbyt późno wykrywana. Dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska zwróciła uwagę, że jest to choroba postępująca; w stanach zaostrzenia hospitalizacji wymaga 56 tys. chorych. Zmieniła się też jej epidemiologia – od 2014 r. liczba chorych kobiet rośnie szybciej niż liczba chorych mężczyzn. Jak podkreśliła ekspertka, badania wskazują, że zaprzestanie palenia papierosów zahamowuje chorobę i przedłuża życie chorego. 

Mówiąc o dostępie do diagnostyki POChP, prof. Paweł Śliwiński ocenił, że nie brakuje sprzętu, ale kompetentnego personelu. Dane statystyczne dotyczące spirometrii pokazują, że badanie to nie zawsze jest dobrej jakości. Jeśli chodzi o leczenie, to chorzy mają dostęp do wszystkich nowoczesnych leków wziewnych, koncentratorów tlenu i respiratorów, leków mukolitycznych, antybiotyków i szczepionek, ale brakuje leku do terapii biologicznej, ośrodków rehabilitacji oddechowej, poradni antynikotynowych i wyceny świadczenia w tym zakresie, a także powszechnej i ciągłej edukacji proszczepionkowej. Prof. Paweł Śliwiński postulował m.in. przeprowadzanie badania spirometrycznego u osób narażonych na czynniki rozwoju POChP oraz z objawami ze strony układu oddechowego, a także wprowadzenie go do okresowych badań pracowniczych. Wskazał też na potrzebę utworzenia ambulatoryjnych i stacjonarnych ośrodków rehabilitacji oddechowej oraz optymalizacji leczenia, rehabilitacji i ciągłości opieki nad chorymi na POChP. „Potrzebny jest system kompleksowej opieki nad chorymi na POChP” – ocenił prof. Paweł Śliwiński.

Dr Piotr Dąbrowiecki poinformował, że średni koszt hospitalizacji chorego na POChP w krajach UE to 1300 euro przy łagodnym zaostrzeniu choroby i 8400 euro przy ciężkim. Zwrócił uwagę na brak pomocy w leczeniu chorych uzależnionych od nikotyny i apelował o utworzenie sieci poradni antynikotynowych; obecnie w Polsce działają 3 takie poradnie. Kolejne problemy to zbyt długi czas oczekiwania na koncentrator tlenu w ramach domowego leczenia tlenem, brak refundacji mobilnych źródeł tlenu i utrudniony dostęp do rehabilitacji oddechowej.

Debata w Senacie była poprzedzona badaniami spirometrycznym parlamentarzystów, zorganizowanymi przez zespół Federacji. Dr Mikołaj Basza i Agata Dąbrowiecka (studentka medycyny) przebadali ponad 50 osób.